Cách trồng cây ấu phổ biến nhất là ươm cây con từ củ ấu già, sau đó cấy xuống ruộng trũng hoặc ao ngập nước vào khoảng tháng 5 đến tháng 6 và thu hoạch sau khoảng 4 đến 5 tháng. Để cây ấu bén rễ nhanh và cho trái chắc, bạn cần chọn đúng thời vụ, giữ mực nước hợp lý và bón phân cân đối. KT Nuôi Trồng sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước qua bài viết sau. Cùng theo dõi nhé!

Cây ấu là cây gì?
Cây ấu là cây thủy sinh thân thảo sống nổi trên mặt nước, tên khoa học là Trapa bicornis, còn gọi là ấu sừng hay ấu nước. Cây ấu có lá nổi xếp hình hoa thị, cuống lá phình thành phao giúp cây nổi và cho trái hai sừng cong gọi là củ ấu, phần hạt bên trong có vị bùi.
Đặc điểm sinh trưởng của cây ấu
Cây ấu là cây hằng năm, rễ bám vào bùn đáy còn thân vươn dài theo độ sâu của nước. Một số đặc điểm cần nắm:
- Lá hình thoi, mép răng cưa, xếp thành cụm tròn trên mặt nước;
- Hoa nhỏ màu trắng, 4 cánh, nở sát mặt nước;
- Trái non màu xanh hoặc tím đỏ, khi già chuyển tím đen, vỏ cứng;
- Một bụi ấu trưởng thành có thể lan rộng từ 1 đến 2 m² mặt nước.
Vùng trồng ấu phổ biến ở Việt Nam
Cây ấu được trồng nhiều ở vùng đất trũng, sông nước. Tại đồng bằng sông Cửu Long, ấu tập trung ở Đồng Tháp, Hậu Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng. Ở phía Bắc, ấu được trồng tại Thanh Hóa, Phú Thọ và Hà Nội.
Điều kiện và thời vụ trồng ấu phù hợp
Cây ấu sinh trưởng tốt nhất ở vùng nước tĩnh, nhiều nắng và nhiệt độ ấm. Nếu trồng nơi nước chảy mạnh, bóng râm hoặc trời lạnh kéo dài, cây ấu chậm phát triển và ít ra hoa.
Mực nước và đất trồng
Đất trồng ấu phù hợp nhất là ruộng trũng hoặc ao có lớp bùn đáy dày 15 đến 20 cm, giàu hữu cơ, không nhiễm phèn mặn nặng. Mực nước ruộng lý tưởng từ 30 đến 60 cm. Trong ao, cây ấu vẫn sống được ở độ sâu 1,5 đến 2 m nhưng khó chăm sóc hơn.
Nhiệt độ và ánh sáng
Cây ấu ưa nhiệt độ khoảng 20 đến 30°C, dưới 15°C cây sinh trưởng chậm. Ruộng ấu cần nắng trực tiếp ít nhất 6 đến 8 giờ mỗi ngày và không bị cây cao che khuất.
Thời vụ trồng ấu theo từng vùng
Thời vụ trồng ấu khác nhau theo khí hậu, miền Tây thường xuống giống đầu mùa mưa còn miền Bắc trồng khi trời bắt đầu ấm. Lịch dưới đây mang tính tham khảo:
|
Vùng trồng |
Tháng ươm giống | Tháng xuống giống |
Tháng thu hoạch |
|
Đồng bằng sông Cửu Long |
Tháng 11 đến tháng 4 năm sau | Tháng 5 đến tháng 6 | Tháng 9 đến tháng 11 |
| Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ | Tháng 1 đến tháng 3 | Tháng 3 đến tháng 4 |
Tháng 7 đến tháng 9 |
Chuẩn bị trước khi trồng cây ấu
Chuẩn bị trước khi trồng cây ấu gồm 3 việc chính: chọn củ giống tốt, ươm cây con khỏe và xử lý ruộng sạch mầm bệnh. Làm kỹ khâu này giúp cây bén rễ nhanh và hạn chế cây chết sau cấy.
Chọn củ ấu giống
Củ ấu giống nên lấy từ trái già, vỏ tím đen, tự rụng xuống đáy ruộng cuối vụ. Tiêu chí chọn giống:
- Củ to, nặng tay, chìm khi thả vào nước;
- Vỏ nguyên vẹn, không nứt, không lép, không thối;
- Lấy từ ruộng không bị sâu bệnh vụ trước.
Hạt ấu dễ mất sức nảy mầm khi bị khô, vì vậy nên giữ củ giống ngâm trong nước hoặc vùi trong bùn ẩm, không phơi khô kiệt.
Ươm cây ấu giống
Ươm cây ấu giống bằng cách thả củ giống xuống mương hoặc góc ruộng có nước sâu 30 đến 50 cm. Sau 15 đến 30 ngày, củ nảy mầm thành cây con. Khi cây có 5 đến 7 lá nổi, gom về một góc để nuôi thành bụi khỏe rồi mới đem cấy.

Chuẩn bị ruộng, ao trồng ấu
Ruộng, ao trồng ấu cần được dọn cỏ, cày xới bùn đáy và xử lý ốc bươu vàng trước khi cho nước vào. Với ao cũ, nên tát cạn và bắt bỏ cá rô phi, cá trắm cỏ vì chúng ăn rễ, thân non của cây ấu.
So sánh trồng ấu dưới ruộng và trong ao
Trồng ấu dưới ruộng dễ chăm sóc và phù hợp sản xuất quy mô lớn, còn trồng trong ao tận dụng được mặt nước sẵn có nhưng khó quản lý hơn:
|
Tiêu chí |
Trồng ấu dưới ruộng |
Trồng ấu trong ao |
|
Mực nước |
30 đến 60 cm, dễ điều chỉnh | 1 đến 2 m, khó điều chỉnh |
| Mật độ | Bụi cách bụi 1 đến 1,5 m |
Bụi cách bụi 1,5 đến 2 m |
|
Chăm sóc |
Dễ bón phân, kiểm tra và thu hái | Cần xuồng nhỏ để đi lại, tốn công hơn |
| Phù hợp với ai | Nông hộ có ruộng trũng, trồng lấy năng suất |
Gia đình có ao sẵn, trồng nhỏ hoặc kết hợp nuôi cá |
Hướng dẫn cách trồng cây ấu chi tiết
Cách trồng cây ấu gồm 5 bước: làm sạch ruộng, bón lót, nhổ bụi giống, cấy đúng khoảng cách và giữ nước thấp giai đoạn đầu. Quy trình áp dụng cho cả ruộng và ao, chỉ khác ở mực nước và mật độ:
- Bước 1: Làm sạch ruộng, diệt ốc bươu vàng. Dọn cỏ, cày xới bùn, bắt ốc và thu gom ổ trứng.
- Bước 2: Bón lót và cho nước vào ruộng. Rải phân lân đều mặt ruộng rồi cho nước vào 20 đến 30 cm.
- Bước 3: Nhổ bụi ấu giống. Nhổ cả rễ, giữ trong nước và cấy ngay trong ngày.
- Bước 4: Cấy theo khoảng cách 1 đến 1,5 m. Ấn rễ xuống bùn sâu 5 đến 10 cm, mỗi hố 1 bụi.
- Bước 5: Giữ mực nước thấp giai đoạn đầu. Duy trì nước 20 đến 30 cm trong 2 đến 3 tuần để cây bén rễ.

Kỹ thuật chăm sóc cây ấu cho nhiều trái
Muốn cây ấu cho nhiều trái, bạn cần quản lý mực nước theo giai đoạn, bón phân cân đối, phòng trừ sinh vật gây hại và kiểm soát mật độ. Sai sót ở một khâu cũng có thể khiến cây tốt lá nhưng ít trái.
Quản lý mực nước theo giai đoạn
Mực nước ruộng ấu nên tăng dần theo sự phát triển của cây: mới cấy giữ 20 đến 30 cm, khi cây phân nhánh mạnh nâng lên 40 đến 60 cm. Tránh để nước dâng đột ngột hoặc rút cạn vì cây dễ ngập lá, khô rễ.
Bón phân cho cây ấu
Bón phân cho cây ấu cần ưu tiên lân giai đoạn đầu để phát triển rễ, đạm vừa phải khi đẻ nhánh và kali khi ra hoa để trái chắc. Lượng phân tính cho 1.000 m² và chỉ mang tính tham khảo:
|
Giai đoạn |
Loại phân |
Lượng tham khảo |
|
Bón lót trước khi cấy |
Phân lân | 25 đến 30 kg |
| Sau cấy 15 đến 20 ngày | Phân đạm (urê) |
3 đến 5 kg |
|
Cây phân nhánh mạnh |
Phân NPK | 10 đến 15 kg |
| Bắt đầu ra hoa | Phân kali |
5 đến 7 kg |
Phòng trừ sâu bệnh và sinh vật gây hại
Cây ấu thường bị hại bởi ốc bươu vàng, cá ăn thực vật, bọ ăn lá và nấm gây thối. Cách xử lý từng đối tượng:
- Ốc bươu vàng: Bắt thủ công và thu gom ổ trứng trên bờ;
- Cá rô phi, cá trắm cỏ: Chắn lưới quanh khu trồng;
- Bọ ăn lá: Ngắt bỏ lá bị hại, phun thuốc theo hướng dẫn của cán bộ nông nghiệp khi mật độ cao;
- Nấm gây thối thân, lá: Tỉa thưa và loại bỏ cây bệnh.
Tỉa dặm, kiểm soát mật độ
Sau cấy 10 đến 15 ngày, bạn cần dặm lại những vị trí cây chết. Khi bụi ấu quá dày, nên tỉa bớt lá úa, nhánh già để mặt ruộng thông thoáng, đủ nắng cho cây ra hoa.

Thu hoạch và giữ giống củ ấu
Củ ấu được thu hoạch khi vỏ chuyển tím đen, sừng cứng và trái dễ tách khỏi cuống, thường sau 3,5 đến 4 tháng kể từ khi cấy. Khi thu hoạch bạn cần lưu ý:
- Thu hái nhiều lứa, mỗi lứa cách nhau 7 đến 10 ngày;
- Lật nhẹ cụm lá để hái, tránh giật làm gãy thân;
- Củ ấu sau khi hái nên dùng hoặc bán trong 2 đến 3 ngày;
- Để lại một phần trái già rụng dưới đáy ruộng làm giống vụ sau.

Câu hỏi thường gặp khi trồng cây ấu
Trồng ấu bao lâu thì thu hoạch?
Cây ấu cho thu hoạch lứa đầu sau khoảng 3,5 đến 4 tháng kể từ khi cấy và kéo dài thêm 1 đến 2 tháng.
Có trồng ấu trong chậu, thùng xốp được không?
Có thể trồng trong lu hoặc thùng rộng từ 60 cm, sâu 40 đến 50 cm, có bùn đáy 10 đến 15 cm, nhưng chủ yếu để làm cảnh vì năng suất thấp.
Trồng ấu kết hợp nuôi cá được không?
Được, nếu nuôi cá không ăn thực vật như cá lóc, cá trê. Không nên thả cá rô phi, cá trắm cỏ.
Vì sao cây ấu tốt lá nhưng ít trái?
Cây ấu tốt lá nhưng ít trái thường do bón thừa đạm, trồng quá dày, thiếu nắng hoặc thiếu kali khi ra hoa.
>>> CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM:
- Cách trồng khoai lang thủy sinh đơn giản Xanh Tốt tại nhà
- Cách trồng khoai lang không bị hà củ đẹp năng suất Cao
- Cách trồng đỗ đen Sai Quả cho năng suất cao từ A-Z
Trên đây là toàn bộ cách trồng cây ấu từ chọn giống, ươm cây con, chuẩn bị ruộng đến chăm sóc và thu hoạch. Chỉ cần trồng đúng thời vụ, giữ mực nước ổn định và bón phân cân đối, bạn có thể có một vụ ấu sai trái, củ chắc và bùi. Hãy theo dõi KT Nuôi Trồng để cập nhật thêm nhiều kiến thức trồng cây lấy củ bạn nhé.



