Kỹ thuật trồng hành lấy củ đạt năng suất cao phụ thuộc chủ yếu vào 3 yếu tố: trồng đúng vụ Đông Xuân, bón tăng kali ở giai đoạn xuống củ và kiểm soát độ ẩm đất. Làm tốt 3 yếu tố này, hành tím có thể đạt khoảng 0,5 đến 0,75 tấn củ trên 500 m², tùy giống và thời tiết. KT Nuôi Trồng sẽ hướng dẫn chi tiết từ chọn giống đến thu hoạch và bảo quản qua bài viết sau. Cùng theo dõi nhé!

Hành lấy củ là gì và khác hành lá ra sao?
Hành lấy củ là cây hành được trồng để thu phần củ như hành tím, hành khô, thay vì cắt lá ăn tươi. Hành lấy củ có thời gian sinh trưởng khoảng 60 đến 75 ngày, dài hơn hành lá (40 đến 45 ngày), và cần chế độ bón phân, tưới nước riêng để củ phình to.
Hai giống được trồng phổ biến hiện nay là hành tím (hành tía) và hành trắng (hành hương), khác nhau như sau:
|
Tiêu chí |
Hành tím | Hành trắng |
| Màu củ | Vỏ tím đỏ |
Vỏ trắng đục |
|
Kích thước củ |
To, tròn, chắc | Nhỏ, thon |
| Năng suất | Khoảng 0,5 đến 0,75 tấn/500 m² |
Thường thấp hơn hành tím |
|
Thị trường |
Được ưa chuộng, dễ tiêu thụ | Tiêu thụ hẹp hơn |
| Bảo quản | Tốt nếu phơi đúng cách |
Dễ mọc mầm hơn |
Các vùng hành củ nổi tiếng như hành tím Vĩnh Châu, hành tím Lý Sơn và hành Kinh Môn đều có điểm chung là đất cát pha hoặc phù sa thoát nước tốt, mùa khô kéo dài.
Thời vụ trồng hành lấy củ thích hợp
Thời vụ trồng hành lấy củ tốt nhất là vụ Đông Xuân, xuống giống tháng 9 đến tháng 10 và thu hoạch tháng 1 đến tháng 2 năm sau. Lịch này phổ biến ở phía Bắc; miền Trung và miền Nam có thể lệch tùy mùa mưa từng địa phương.
Ngoài vụ chính, bạn vẫn có thể trồng trái vụ nếu chủ động được tưới tiêu. Cụ thể:
- Vụ Đông Xuân cho năng suất và chất lượng củ cao nhất vì thời tiết lạnh, khô giúp củ hình thành đều, vỏ khô nhanh và ít sâu bệnh;
- Hành củ trồng trái mùa vẫn cho thu hoạch nhưng rủi ro cao hơn. Nắng nóng khiến cây mất nước, củ nhỏ; độ ẩm cao kéo dài lại dễ gây thối củ và bệnh thán thư.
Chuẩn bị đất và giống trước khi trồng hành củ
Đất tơi xốp, thoát nước tốt và củ giống khỏe, sạch bệnh là nền tảng quyết định thành công của vụ hành. Bạn nên làm đất trước khi trồng 10 đến 15 ngày, còn củ giống được chọn và xử lý ngay trước khi xuống luống.

Chọn và làm đất
Hành lấy củ hợp nhất với đất thịt nhẹ, phù sa hoặc pha cát, giàu mùn, độ pH khoảng 6,0 đến 6,5. Các bước làm đất gồm:
- Cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ dại và tàn dư vụ trước;
- Phơi ải đất 7 đến 10 ngày để diệt mầm bệnh;
- Lên luống rộng 1,2 đến 1,5 m, cao 20 đến 25 cm;
- Chừa rãnh rộng khoảng 30 cm để thoát nước.
Chọn củ giống
Củ giống tốt là củ già, chắc tay, đáy tròn phẳng, vỏ khô bóng, không dập thối hay sâu bệnh. Củ giống thường để lại từ vụ trước, bảo quản 2 đến 3 tháng cho qua thời kỳ ngủ nghỉ thì mới mọc mầm đều.
Xử lý củ giống
Xử lý củ giống bằng thuốc trừ nấm giúp hạn chế bệnh thối củ ngay từ đầu vụ. Bạn cắt bớt lá khô ở đầu củ, tách tép, ngâm hoặc phun bằng thuốc chứa hoạt chất Mancozeb hoặc Propamocarb theo liều ghi trên bao bì, để ráo rồi đem trồng.
Hướng dẫn cách trồng hành lấy củ chi tiết
Khi trồng hành lấy củ, mỗi hốc đặt 1 đến 2 tép, cắm khoảng 2/3 củ xuống đất và để hở phần đầu củ. Không vùi kín giúp củ không bị úng khi tưới, hạn chế thối và mầm lá nhú lên đều hơn.
Mật độ và khoảng cách trồng hành
Khoảng cách phổ biến là hàng cách hàng 20 đến 25 cm, cây cách cây 15 đến 20 cm. Đất màu mỡ nên trồng thưa hơn, đất nghèo dinh dưỡng có thể trồng dày hơn. Bạn có thể dùng công cụ tính số cây trồng theo diện tích của KT Nuôi Trồng để ước lượng số hốc cần chuẩn bị.
Các bước trồng hành lấy củ
Bạn thực hiện trồng hành củ theo thứ tự sau:
- Bước 1: Tạo hốc nông trên mặt luống theo khoảng cách đã định;
- Bước 2: Đặt củ thẳng đứng, ấn nhẹ cho 2/3 củ ngập trong đất;
- Bước 3: Phủ một lớp rơm rạ mỏng hoặc trấu lên mặt luống;
- Bước 4: Tưới ẩm nhẹ toàn bộ luống.
Lớp rơm phủ giúp giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và ngăn đất bắn lên lá, từ đó giảm nguy cơ bệnh thán thư.

Chăm sóc hành củ theo từng giai đoạn
Chăm sóc hành củ cần chia theo giai đoạn: đầu vụ giữ ẩm và nuôi lá, cuối vụ giảm nước, tăng kali để nuôi củ. Áp dụng một chế độ cho cả vụ là nguyên nhân phổ biến khiến hành nhiều lá nhưng củ nhỏ.
Tưới nước
Nhu cầu nước của hành củ giảm dần theo thời gian sinh trưởng. Cụ thể:
- Giai đoạn mọc mầm: Tưới 1 đến 2 lần mỗi ngày;
- Giai đoạn đẻ nhánh: Tưới khi mặt đất se khô, không để đọng nước;
- Giai đoạn tạo củ: Giữ độ ẩm đất khoảng 70 đến 75%, không tưới đẫm;
- Trước thu hoạch 10 đến 15 ngày: Ngừng tưới để củ chắc, vỏ khô.
Bón phân cho hành lấy củ
Bón phân cho hành lấy củ gồm 1 lần bón lót và 3 lần bón thúc, trong đó lần thúc thứ 3 ở giai đoạn xuống củ quan trọng nhất. Lượng phân dưới đây tính cho 500 m²:
|
Giai đoạn |
Thời điểm | Loại phân |
Mục đích |
|
Bón lót |
Trước khi trồng | Khoảng 500 kg phân chuồng hoai, 15 đến 20 kg lân, 15 đến 20 kg vôi bột | Cải tạo đất |
| Thúc lần 1 | 10 đến 15 ngày | Urê pha loãng hoặc chế phẩm kích rễ |
Ra rễ, phát lá |
|
Thúc lần 2 |
25 đến 30 ngày | NPK kết hợp phân bón lá | Đẻ nhánh, nở bụi |
| Thúc lần 3 | 45 đến 50 ngày | Khoảng 5 đến 6 kg kali, hạn chế đạm |
Củ chắc, vỏ bóng |
Lưu ý:
- Lượng phân chỉ mang tính tham khảo, cần điều chỉnh theo chất đất và giống;
- Phân chuồng phải ủ hoai mục hoàn toàn để tránh mầm bệnh;
- Không bón đạm sau 50 ngày vì củ dễ mềm, khó bảo quản.
Phòng trừ sâu bệnh hại hành củ
Sâu bệnh hại hành củ thường bùng phát khi độ ẩm cao, nhiều sương mù hoặc mưa kéo dài. Cách phòng hiệu quả nhất là giữ ruộng thoát nước tốt, vệ sinh đồng ruộng và kiểm tra thường xuyên để xử lý sớm.
Các loại sâu bệnh thường gặp trên hành củ gồm:
- Sâu xanh da láng: Ăn khuyết lá, đục vào trong lá;
- Dòi đục lá: Tạo đường hầm màu trắng trên lá;
- Bệnh thán thư: Vết bệnh bầu dục màu xám trắng, làm lá gục;
- Bệnh sương mai: Lá có mốc trắng xám, khô dần từ chóp;
- Bệnh thối nhũn: Củ mềm nhũn, có mùi hôi khi ruộng úng nước.

Biện pháp phòng trừ nên áp dụng:
- Luân canh với lúa hoặc cây họ đậu để cắt nguồn bệnh;
- Thu gom, tiêu hủy lá và cây bệnh;
- Trừ sâu xanh bằng thuốc sinh học chứa Bt hoặc Spinosad;
- Dùng thuốc chứa Abamectin khi dòi đục lá xuất hiện nhiều;
- Phun phòng thán thư, sương mai bằng thuốc chứa Mancozeb hoặc Metalaxyl khi trời ẩm;
- Tuân thủ thời gian cách ly trước khi thu hoạch.
Thu hoạch và bảo quản hành lấy củ
Hành lấy củ thường được thu hoạch sau 60 đến 75 ngày trồng, khi khoảng 70 đến 80% lá ngả vàng và rủ xuống. Thời gian thực tế còn tùy giống và thời tiết, nên bạn cần quan sát ruộng thay vì chỉ đếm ngày.
Dấu hiệu và cách thu hoạch đúng:
- Lá rủ gục, củ phình to, vỏ chuyển tím đậm hoặc trắng đục;
- Thu hoạch vào ngày nắng ráo, đất khô;
- Nhổ cả cây, rũ sạch đất, không rửa củ bằng nước.
Sau thu hoạch, bạn bảo quản hành khô theo các bước:
- Bước 1: Phơi nắng nhẹ 2 đến 3 ngày cho vỏ khô, lá héo;
- Bước 2: Cắt bớt rễ, bó thành từng chùm;
- Bước 3: Treo nơi thoáng mát, khô ráo, tránh hơi ẩm.

Câu hỏi thường gặp
Trồng hành lấy củ bao lâu thì thu hoạch?
Hành lấy củ thường thu hoạch sau 60 đến 75 ngày, tùy giống và thời tiết.
Có trồng hành lấy củ trong chậu, thùng xốp được không?
Có. Bạn nên dùng thùng sâu từ 20 cm, đục lỗ thoát nước và đặt nơi nhiều nắng.
Vì sao hành trồng không lên củ?
Nguyên nhân thường do bón thừa đạm, thiếu kali, thiếu nắng hoặc tưới quá ẩm giai đoạn tạo củ.
Hành củ bị vàng lá phải làm sao?
Vàng lá cuối vụ là dấu hiệu sắp thu hoạch. Nếu vàng lá sớm, bạn cần kiểm tra úng nước, thiếu dinh dưỡng hoặc nấm bệnh để xử lý.
>> CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM:
- Cách trồng gừng thuỷ sinh Đơn Giản không thối củ
- Cách trồng húng quế bằng hạt và giâm cành Tại Nhà
- Cách trồng hành lá bằng hạt nảy mầm Lớn Nhanh đều tại nhà
Khi nắm vững kỹ thuật trồng hành lấy củ từ khâu chọn giống, bón phân đến thu hoạch, bạn có thể chủ động được một vụ hành củ to, vỏ bóng, để được lâu và dễ bán. Đừng quên theo dõi KT Nuôi Trồng để tham khảo thêm cách trồng các loại cây gia vị khác nhé.



